روش ها و فرآیند درمان اعتیاد

روش ها و فرآیند درمان اعتیاد

روش ها و فرآیند درمان اعتیاد ( بخش اول : قطع مصرف یا سم زدایی )

روش ها و فرآیند درمان اعتیاد ( بخش اول : قطع مصرف یا سم زدایی )

واژه درمان در مساله اعتیاد از زمانی رواج پیدا کرد که اعتیاد یک بیماری شناخته شد و پزشکان به عنوان سردمداران درمان بیماری ها وارد این حوزه شده و در بخش های مختلف به عنوان مسئول فنی و یا پزشک درمانگر به فعالیت پرداختند . اما واقعیت این است که اعتیاد بیشتر از آن که یک بیماری جسمانی به مانند سایر بیماری ها باشد یک بیماری روانی و اجتماعی است که درمان به سبک پزشکی ( نسخه و دارو از پزشک و مصرف از طرف بیمار ) برای آن جوابگو نمی باشد .

اعتیاد ریشه در رفتارها، سبک های تربیتی و وضعیت اجتماعی و فرهنگی جامعه ای دارد که افراد در آن زندگی می کنند و مصرف مواد از نوع مخدر یا محرک بیشتر از آنکه فیزیک فرد را دچار تخریب و اختلال کند، رفتار، افکار و در نهایت سبک زندگی معتاد را تخریب کرده و موجب اختلال در زندگی روزمره و عادی فرد مصرف کننده می شود .

بنابراین بهتر است به جای واژه درمان در مساله اعتیاد از واژه بهبودی و تغییر استفاده کنیم که با توجه به اینکه تغییر یک فرآیند بوده و دارای مراحل مختلف و زمانبندی های خاص است در این نوشتار به صورت مختصر به فرآیند و مراحل بهبودی و تغییر افراد معتاد به مصرف مواد می پردازیم .

گام اول یا مرحله اول : قطع مصرف یا سم زدایی

معتاد یا فرد وابسته به مصرف مواد در قدم اول باید ماده مخدر یا محرک مصرفی خود را قطع کند . در جهان و به تبع آن در ایران روش های مختلفی برای قطع مصرف رواج پیدا کرده است که می توان به طور کل آنها را به دو شیوه دارویی و غیر دارویی تقسیم بندی کرد .

در روش های قطع مصرف دارویی گسترده ترین روش جایگزینی متادون و کاهش تدریجی آن یا MMT می باشد که اصولاً باید در مراکز درمانی مجوز دار و تحت نظارت پزشک انجام شود . در این روش پس از بررسی های انجام شده به فرد معتاد پیشنهاد می شود که به جای مصرف ماده ای که به آن وابستگی دارد، متادون ( قرص یا شربت ) مصرف نموده و به صورت تدریجی مصرف آن را قطع نماید . هر چند که این روش نیز موفقیت هایی به دست آورده است اما بسیاری از تحقیقات ناکارآمدی آن را در بلند مدت مطرح نموده و بخش قابل توجهی از معتادین پس از مدتی وابستگی به مصرف متادون پیدا می کنند و معتاد به متادون می شوند . جدای از آن قطع مصرف به این شیوه طولانی مدت بوده و فرد معتاد باید چندین ماه و گاه تا چند سال باید متادون مصرف کند که این امر موجب تحمیل هزینه های هنگفت به خانواده های حامی فرد معتاد می شود . تهدید دیگر این روش رعایت نشدن اصول درمانی آن توسط مراکز و یا رواج پیدا کردن آن در بخش های مختلف غیرتخصصی همچون داروخانه ها و عطاری ها می باشد .

جایگزینی و کاهش تدریجی کدئین، جایگزینی و کاهش تدریجی بوپرنورفین، استفاده از کلوئیدین به تنهایی و کلوئیدین و متادون به همراه قطع تدریجی متادون از دیگر روش های دارویی رایج در قطع مصرف مواد یا سم زدایی می باشد .

روش دیگر قطع مصرف یا سم زدایی به شیوه دارویی سم زدایی فوق سریع یا UROD می باشد که در بیمارستان های مجهز انجام شده و در بین معتادین و خانواده های آنان به روش تصفیه خون معروف است . در این روش که بین 4 تا 12 ساعت به طول می انجامد از کلوئیدین به همراه آنتاگونیست و آرام بخش های قوی استفاده می شود . از مزایای این روش می توان به سریع بودن آن و به حداقل رسیدن نشانه های قطع مصرف یا به اصطلاح خماری اشاره نمود اما این روش بسیار پر هزینه بوده و نیاز به امکانات درمانی پیشرفته دارد و خطر ناشی از مصرف بالای آرام بخش ها نیز سلامتی فرد معتاد را تهدید می کند .

رایج ترین روش قطع مصرف در شیوه غیر دارویی قطع مصرف آنی می باشد که در قدیم به آن روش سقوط آزاد یا یابویی گفته می شد . چراکه در این روش فرد معتاد را در اتاق دربسته قرار می دادند و یا او را به تخت می بستند تا با دور شدن از مواد کم کم سم زدایی انجام شده و نشانه ها یا خماری های قطع مصرف در او ناپدید شود . امروزه همین روش به صورت متمرکزتر و علمی تر در مراکز اقامتی مصرف کنندگان مواد یا همان کمپ های ترک اعتیاد استفاده می شود . در کمپ ها معتادین به مواد 21 روز یا 28 روز بستری شده و با کمک بهبودیافتگان مراحل سم زدایی را سپری می کنند . در گذشته کمپ های ترک اعتیاد را بهبودیافتگان یا اعضای انجمن معتادین گمنام NA جهت همیاری و کمک رسانی به همنوعان خود دایر می کردند و به صورت کاملاً خودساخته و سلیقه ای عمل می نمودند اما با ورود پیدا کردن سازمان بهزیستی کشور در امر اعتیاد و با ساماندهی کمپ های ترک اعتیاد و نظارت بر فعالیت های آنها امروزه کمپ ها باید دارای پزشک باشند و مسئولیت فنی بر عده او بوده و مراحل سم زدایی نیز زیر نظر پزشک انجام می شود تا افراد بستری شده در صورت لزوم از خدمات پزشکی مورد نیاز استفاده کنند .

در طی چند سال اخیر روش دیگری ظهور نمود که امروزه به کنگره 60 معروف بوده و به جای روش های دارویی و غیردارویی از روش تیپر یا کاهش تدریجی مواد مصرفی استفاده می کنند . سردمدار و ابداء کننده  این روش مهندس دژاکام می باشد که خود یک معتاد بوده و پس از تجربه های ناموفق بسیار در زمینه درمان اعتیاد با روش تدریجی قطع مصرف مواد مصرفی توانست اعتیاد خود را درمان نماید و پس از چندی این روش را به صورت گسترده و متمرکز با عنوان کنگره 60 به جامعه عرضه نمود . شعار اصلی این روش سم نزدایی است .

هر چند که تا کنون پژوهشی منظم و علمی در خصوص میزان موفقیت های روش های درمانی موجود در ایران به انجام نرسیده است اما هر کدام از این گروه ها روش خود را معتبر و سایر روش ها را نامعتبر می خوانند و در زمینه اعتیاد نیز رقابتی شدید در بین این گروه ها وجود دارد . مساله اصلی پرداختن به این نکته است که هر کدام از این روش ها تا کنون موفقیت هایی نیز داشته اند اما در بین همه آنها و بیمارانشان عود بیماری و مصرف مجدد مواد به شدت زیاد می باشد . بنابراین می توان نتیجه گرفت که قطع مصرف یا همان سم زدایی فقط یک مرحله از بهبودی و تغییر رفتار می باشد و به تنهایی نمی تواند موجب رهایی معتاد از زندگی اعتیادی باشد .

متاسفانه به دلیل عدم آگاهی در خصوص روش های قطع مصرف و فرایند بهبودی خانواده ها و معتادین در زمانی که تصمیم به درمان و یا اقدام برای بهبودی می کنند از کسانی مشاوره می گیرند که تخصصی در این زمینه ها ندارند و یا بر اساس شنیده ها و یا تجربیات شخصی شان تصمیم گیری می کنند . اخیراً نیز شبکه های ماهواره ای با تبلیغ قرص ها و پکیج های ترک اعتیاد خانواده ها و معتادین را در دام می اندازند و فقط بار هزینه ای خانواده ها زیاد کرده و باورهای آنان را در خصوص بهبودی تخریب می کنند .  

برچسب ها: دکتر سروی همپا, مهدی سروی همپا, کلینیک مددکاری اجتماعی همپا, درمان اعتیاد, اورژانس اجتماعی, مدیریت مورد, ماده 16
تاریخ انتشار: 1398-08-15
کلیه حقوق این سایت متعلق به کلینیک مددکاری اجتماعی همپا می باشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.
کلینیک مددکاری اجتماعی همپا
<br>
Hapma Social Work Clinic

کلینیک مددکاری اجتماعی همپا
Hapma Social Work Clinic
برنامه نویسی، طراحی سایت و طراحی پرتال رهکو